“Mijn paard is 18 jaar. Ik zie dat hij dunner wordt. Hij is altijd al een kieskeurige eter geweest. Wat ik hem nu ook voorschotel, hij eet slecht en komt niet aan.” Deze vraag kwam bij ons binnen. We leggen het voor aan beheerder IJsbrand Muller en paardendierenarts Fred Smit van de Universiteit Utrecht.

Wil je alles weten over oudere paarden en hun verzorging? Op zaterdag 3 oktober organiseert De Paardenkamp de Dag van het Oudere Paard. Diverse dierenklinieken geven lezingen over medische onderwerpen en ziekten, maar er zijn ook externe sprekers over grondwerkoefeningen en hoe je je paddock kunt inrichten. Natuurlijk geeft De Paardenkamp ook zelf lezingen over onder andere voeding en het gewicht van een ouder paard. 

Bij De Paardenkamp staan zo’n 120 oudere paarden en pony’s van 20 jaar en (veel) ouder. IJsbrand en zijn team zijn erin gespecialiseerd om voeding op maat te geven, waardoor ze in optimale conditie blijven. Wat doet hij met slechte eters? “Het is belangrijk om problemen uit te sluiten. Als een paard van de ene op de andere dag niet goed eet beginnen wij met de temperatuur meten, of hij misschien koorts heeft. Zo niet, dan raadplegen we toch vaak even de dierenarts voor overleg.” Fred Smit valt hem bij. “Ineens niet meer goed eten? Dan doen wij altijd een klinisch onderzoek om ziekte of pijn uit te sluiten. Je hebt paarden die bijvoorbeeld nauwelijks iets tonen maar toch koliek hebben. Friezen zijn daar berucht om.” Als het nodig is wordt aanvullend onderzoek gedaan. Het gebit is tevens een punt van aandacht. Smit: “Ook paarden die net nog zijn nagekeken kunnen ineens problemen hebben. Oudere paarden kunnen last hebben van de tandziekte EOTRH, al wordt dat meestal bij de jaarlijkse controle wel ontdekt. Bij twijfel kan je proberen of ze nog goed een wortel kunnen afhappen.” Hij benadrukt dat er een verschil zit tussen ineens niet meer eten en geleidelijk dunner worden. “Bij dat laatste denk ik toch eerder aan gebit of wormbesmetting. En het heeft ook aandacht nodig, want je wilt niet dat een ouder paard wegkwijnt.”

Pijnstilling
IJsbrand heeft nog niet eerder meegemaakt dat een paard dat verder gezond is verklaard helemaal niet wilde eten. “Als we echt niks kunnen vinden en het blijft lastig, dan geven we in overleg met de dierenarts wel eens een paar dagen een pijnstiller, om te kijken of er toch ergens iets is dat hem hindert. Als het dan beter gaat weten we dat het pijngerelateerd is en kunnen we verder zoeken naar een oplossing. Soms is het een kwestie van even puzzelen wat ze lekker vinden. Wij hebben goede ervaring met geweekte bietenpulp en slobber. Experimenteer welk merk een paard lekker vindt, er zit smaakverschil in. En wat ook belangrijk is: let op de inweektijd. Die moet lang genoeg zijn, maar ook weer niet té lang. Als je het een hele dag laat staan wordt het minder smakelijk.”
Qua ruwvoer maakt De Paardenkamp het de oudere bewoners met een minder goed gebit zo gemakkelijk mogelijk door gehakseld hooi aan te bieden. Worden ze ouder en stijver, dan kan eten vanaf de grond lastiger worden en is iets hoger geven prettig voor ze. “Maar niet te hoog, want de natuurlijke eethouding van een paard is richting de grond. En als je hooi hoog ophangt komt er stof in ogen en neus, dat wil je niet.” Nog een tip van IJsbrand: “Ruim oude restjes op en vervang door vers. Geef de hele dag door kleine porties in plaats van drie keer veel.”

Rust en regelmaat
Dierenarts Smit geeft aan dat stress ook een factor kan zijn waardoor paarden minder goed eten. “Het gevoel van veiligheid is belangrijk. Zeker als paarden in een groep leven moet je erop letten of een ouder dier wel de kans krijgt zijn portie op te eten en niet steeds wordt weggejaagd door soortgenoten die hoger in rang staan.” IJsbrand legt uit dat de paarden die meer aandacht nodig hebben bij De Paardenkamp daarom individueel op stal gaan. “Dan kunnen ze in alle rust zonder verstoring hun eten opeten.”
Verhuizingen, verlies van een maatje of andere veranderingen in hun leefomgeving kan van invloed zijn op eetgedrag. Het kan soms best lang duren voor er een nieuwe routine is. Smit: “Dat is niet altijd te voorkomen. Maar dan is het wel zaak om erop te letten dat de rust weer terugkeert en het paard weer gaat eten. Rust, reinheid en regelmaat, alles zoveel mogelijk hetzelfde, daar houden paarden van.”